Vacaturebank VrijwilligersAcademie073

Hoe gaan we om met “kwetsbare” vrijwilligers?

In het kader van maatschappelijke activering krijgen organisaties steeds vaker te maken met “kwetsbare” vrijwilligers. Het gaat om mensen die bijvoorbeeld een (lichamelijke of verstandelijke) beperking of psychische kwetsbaarheid hebben, of mensen die langdurig arbeidsongeschikt zijn.
Om te beginnen gaat het dus om ménsen, die vaak heel gemotiveerd zijn om hun talenten in te zetten als vrijwilliger, maar voor wie dit ook een heel spannende stap kan zijn. En die vaak net een extra steuntje in de rug kunnen gebruiken, om tot bloei te komen.

Het is goed om als organisatie na te denken over de vraag of en waarom “kwetsbare” mensen welkom zijn als vrijwilliger. Gaat het om extra handen? Of is het onderdeel van een inclusief organisatiebeleid? Op deze pagina vind je 2 brochures over dit onderwerp. 

Praktische tips

Vraag tijdens een kennismaking met een “kwetsbare” vrijwilliger wat je van zijn/haar achtergrond of beperking zou moeten weten, om een goede werksituatie en begeleiding te kunnen bieden. Respecteer de privacy van de vrijwilliger en geef dit ook duidelijk aan: niet op elke vraag hoeft een antwoord te volgen. Bespreek ook of anderen binnen de organisatie, bijvoorbeeld directe collega’s van de vrijwilliger, bepaalde informatie mogen krijgen.

Mensen die langere tijd niet maatschappelijk actief zijn geweest of weinig sociale contacten hebben (gehad), kunnen onzeker zijn of last hebben van faalangst. Vraag dus om te beginnen naar iemands sterke punten en opgedane levenservaring.

Heeft de vrijwilliger een externe trajectbegeleider, dan is het goed om te bespreken wie welke rol heeft en welke begeleiding op de werkvloer of door de trajectbegeleider wordt gegeven. Zet de afspraken op papier.

Voor elke vrijwilliger is het belangrijk om zich welkom te voelen en duidelijke instructies te krijgen.
Tijdens de inwerkperiode komen er heel veel nieuwe dingen op de vrijwilliger af. Voor iedereen al een klus, maar voor “kwetsbare” mensen kunnen dit teveel prikkels ineens zijn.
• Bouw het werk langzaam op, in tijd en hoeveelheid nieuwe zaken waar de vrijwilliger mee te maken krijgt.
• Koppel de nieuwe vrijwilliger aan een ‘inwerkmaatje’, zodat taken eerst samen gedaan of geoefend kunnen worden.
• Laat weten dat fouten maken niet erg is (je leert er juist van) en geef complimenten voor wat goed gaat.

Onzekerheid of juist een heel sterke wens om weer mee te doen, kunnen er toe leiden dat de vrijwilliger op zijn/haar tenen gaat lopen en de eigen grenzen overschrijdt. Een ander aandachtspunt is de kans dat de vrijwilliger zichzelf óf overschat óf onderschat: overlevingsstrategieën om jezelf te handhaven in een situatie die onzeker maakt.
Goede begeleiding is belangrijk: bespreek wat je ziet en maak duidelijk dat de vrijwilliger niet meteen alles hoeft te weten/kunnen.

Elk mens heeft een gebruiksaanwijzing. Voorkom ergernis en misverstanden, door duidelijke afspraken te maken. Voor iemand die moeite heeft met plannen, kan het handig zijn om samen op te schrijven welke taken in welke volgorde moeten gebeuren.
Soms is het ook belangrijk dat collega’s hiervan op de hoogte zijn: praktisch en met op het werk gerichte aanwijzingen. Zodat zij bijvoorbeeld iemand met concentratieproblemen tijdens een taak geen andere vragen stellen, maar weten dat zij dit wel kunnen doen als de klus is afgerond.

Het kan helaas voorkomen dat een “kwetsbare” vrijwilliger terugvalt: ziekteverzuim, moeilijk begeleidbaar of zelfs schadelijk gedrag. In eerste instantie vraagt dit om extra aandacht. Als je op de hoogte bent van de oorzaken van dit gedrag, kun je de vrijwilliger stimuleren hulp te zoeken.
Bewaak ook je eigen grenzen en die van de organisatie: voor alle medewerkers gelden dezelfde gedragsregels. Een gesprek of time-out kunnen een oplossing zijn.
Als begeleiding echt geen effect meer heeft, neem dan afscheid van elkaar en geef de vrijwilliger waar mogelijk alternatieven voor een geschiktere werkplek.

Bron: brochure Succesvol begeleiden van vrijwilligers met psychische klachten, VC Utrecht

Koken Samen

Ontvang onze nieuwsbrief 10x per jaar